| |
 |
| bron: google streetview 2009 |
| De ingang van het het voormalige kamp Wyldemerk ligt verscholen tussen het groen. Links de provinciale weg N 359 Sudergoawei aangelegd rond 1970. Daarnaast de Nieuwe Weg aangelegd rond 1850 nu de Wyldemerkwei. |
| |
| |
 |
| bron: hisgis TMK 1864 (Topografische Militaire Kaart) |
| Het rood omrande deel op deze kaart is nu het bos van Wyldemerk. Rond 1850 bestond het ghrle gebied uit bos. De blauwe delen waren moeras. Links boven de windmolen W'm van Immermoed. En rechts boven Kippenburg |
| |
 |
| bron: hisgis TOPO 1932 (Topografische Kaart) |
| In 1932 was al veel bos verdwenen en in cultuur gebracht als weiland. |
| |
 |
| bron: Leeuwarder Courant 11 augustus 1941 |
| |
 |
| Op 21 april 1942 gaf de gemeente Gaasterland vergunning voor de bouw van de transformatorstation. |
| tekeningen: situatie / begane grond / voorgevel / zijgevel / doorsnede |
| bron: archief gemeente Gaasterlân-Sleat |
| |
| In 1941 huurde de Rijks Gebouwen Dienst (RGD) van de Gemeente Gaasterland een stuk grond op het terrein van Wylkemerk ter groote van 4,7 hectare voor fl; 352,50 per jaar. Op dit terrein werd een barakkenkamp gebouwd voor de Nederlandse Arbeidsdienst. |
| De hiervoor benodigde materialen werden per boot aangevoerd en daarna met paard en wagen verder vervoerd. In de winter van 1941 werden de werkzaamheden gestaakt i.v.m. het slechte weer. Er werd een opzichter aangesteld die ervoor moest zorgen dat alles bleef waar het was. Zodra het weer het toeliet werd er verder gebouwd en in de zomer van 1942 kwamen de eerste bewoners. Het waren bijna allemaal jonge mannen die overdag druk bezig waren met werkzaamheden in het Rijsterbos. Het was allemaal een beetje militaristisch. De schop was de vervanger van het geweer en met de schop in de hand werd er gemarcheerd. Af en toe kwamen er Duitse militairen kijken hoe alles ging. |
| |
 |
| bron: Balkster Courant van 29 augustus 1942 |
| |
| Eind 1944 bleek het merendeel van de bewoners plotseling te zijn vertrokken. Ervoor in de plaats kwamen evacuées uit Noord Limburg, waar de Duitsers een gedeelte van de streek hadden laten ontruimen, om de handen vrij te hebben in de strijd tegen de geallieerde troepen. |
| |
| evacuatiekamp Rijs, adres Oudemirdum 2 |
| |
| Na de oorlog werden er politieke delinquenten ondergebracht en kinderen wiens ouders gevangen waren genomen. |
| |
| |
| Centraal Bureau Verzorging Oorlogsslachtoffers gevestigd in Den Haag organiseerde het Evacuatiekamp in de Wyldewerk. |
| |
 |
| brief 167-009 beschikbaar gesteld door Jaap Pronk |
| |
| |
| gezinsoord "De Wyldemerck" Rijs (post Balk) |
| |
 |
| bron: Leeuwarder Courant van 10 september 1949, deel 1 / deel 2 |
 |
| Blank en bruin in Gaasterland, waar in het kamp "Wyldemerk" (dat zijn naam bij tijd en wijle eer pleegt aan te doen ....) vijf gezinnen uit Indonesië, die in geen enkele provincie plaats konden vinden, en verschillende Drenten die zich in de nu ontruimde vijf-kilometer-zone beoosten onze grens hadden gevestigd, onderdak vinden in de oude Arbeidsdienst barakken. |
 |
| Vreedzaam tafereeltje in een kampong? Nee, een gerepatrieerde met haar dochtertje in het gezinsoord "Wyldemerk" bij Kippenburg in Gaasterland. |
| |
| Verder vonden er een aantal inwoners uit Drenthe onderdak die in de zogenaamde vijf mijl zone woonden. Er kwamen ook Nederlanders die jarenlang in Duitsland hadden gewoond en na de oorlog er de voorkeur aan gaven om naar Nederland terug te keren. Zij hadden veelal geen familie meer in Nederland en Wyldemerk werd voor hen een tijdelijke thuishaven. |
| |
 |
| envelope 167-010 beschikbaar gesteld door Jaap Pronk |
| De doorstroming van deze bewoners verliep redelijk vlot. De houten barakken werden in deze tijd geheel uitgewoond en stonden vervolgens lange tijd leeg. |
| |
 |
| bron: Leeuwarder Courant van 11 november 1952, deel 1 / deel 2 |
 |
| |
| In 1953 werd Wyldemerk nog even bewoond door gerepatrieerden uit Indonesië maar begin 1954 werd het uiteindelijk aangewezen als kamp voor Islamitische Molukkers. |
| Van de oorspronkelijke 17 barakken zijn er dan nog 10 over. Deze waren nu niet meer bedoeld voor de tijdelijk opvang van vluchtelingen maar moesten dienst gaan doen als huisvesting voor langere tijd. Om hier aan te kunnen voldoen moest er behoorlijk worden verbouwd. |
| |
 |
| bron: Leeuwarder Courant van 15 maart 1955 |
 |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
 |
| bron: Balkster Courant van 22 juni 1968 |
| |