In Balk, Gaasterlands hoofdplaats, heerst een ernstig meningsverschil tussen de winkeliersvereniging WHI en het college van B. en W. Een controverse, die in de raad is uitgevochten en die een nederlaag voor de nijvere middenstand heeft opgeleverd. Twistpunt: de Van Swinderenstraat, of beter gezegd, de linden die deze hoofdstraat en het daarlangs stromende watertje de Luts omzomen en ... de stoepen in die straat.

WHI wil om de andere boom zo'n linde opruimen en daarmee parkeergelegenheid scheppen. De ouderwetse stoepen moeten verdwijnen uit het oogpunt van verkeersveiligheid.

Balk heeft charme. De groene linden langs het water, de oude geveltjes en de daarbij behorende hardstenen stoepen vormen in deze wereld van strakke zakelijke lijnen een bekoring, een toeristische charme ook, die B. en W. graag willen behouden. Maar de winkeliers zien het anders. "Balk," zo zegt hun spreekbuis, winkelier (en raadslid) B.H. Steegenga, "Balk is geen toeristisch centrum. Het is een zakencentrum dat profiteren moet van de streek en dat des zomers een graantje meepikt van de toeristen die in de kampeercentra rond Balk hun vertier zoeken.

De heer Steegenga is maar slecht te spreken over B. en W. en de door dit college om raad gevraagde commissie "Landschaps- en Stedeschoon"- een subcommissie van de Friese Schoonheidscommissie - die de suggestie van de zakenlieden om de bomen gedeeltelijkte kappen, gladweg heeft verworpen. "Het beeld van de beboomde Lutswallen, "zo schreef die commissie onder meer, "is van een unieke schoonheid." De overheid moest er maar zuinig op zijn. Ën schreef Herman Gorter er zelfs niet over in zijn gedicht Mei? " zegt ook de commissie.

Nu schreef Gorter over ... Ëen zomernacht in een oud stadje langs de watergracht ..." en we vermoeden dat ze in Sloten nu wel een beetje boos zullen zijn, omdat Gorter daar ook wel eens verbleef. Want Sloten is nu eenmaal stad en Balk is een dorp.

Maar goed, hoe het ook zij, WHI kan het eenvoudig niet eens zijn met de opvatting van de Schoonheidscommissie, die voorts zei dat het door de middenstand verlangde trottoir "als een lang grijs lint, een saaie en voor het dorpschoon fatale aanblik zal opleveren."De heer Steegenga zegt zelfs boos dat het niet alleen de bomen moet opruimen langs de Luts, maar meteen ook dergelijke commissies. En dat is boud gezegd. Hij hecht geen waarde aan het rappoort.

Winkeliers zijn niet tevreden langs de Lange Lindelaan ...

Rondweg

B. en W. doen dat wel. "We weten het, zegt burgemeester Baron thoe Schwartzenberg, de Van Swinderenstraat is erg nauw. En daarom hebben we ook langs een gedeelte van de straat aan de wallekant stootbanden laten aanleggen, zodat de auto's daar kunnen parkeren. We hebben de raad nu ook toegezegd de stootbanden te laten verlengen en we zullen - bij wijze van proef - hier en daar een boom verwijderen. "

Äls we om de andere een lindeboom zouden kappen", zeggen de wethouders, "dan zullen de bomen die blijven staan, zo open voor de wind komen dat ze er ook aangaan. Die overgebleven bomen zullen niet met elkaar vergroeien. De stoepen kan men niet laten verdwijnen. Sommige huizen en ook de kerk hebben zo'n hardstenen trap van vier treden voor de deur. Bij de aanleg van een trottoir zou de voordeur een meter hoog komen te zitten. Dat betekent dat men portieken in de huizen zou moeten maken. Een onmogelijk werk. Gedeputerde Staten zouden dat geld over de "balk" gooien vinden, en de huiseigenaars zullen het er ook niet mee eens zijn."

Dan valt het woord "rondweg". En daarmee belanden we kennelijk bij de kern van deze zaak. Die rondweg gaat er komen. Niet voor niets is de weg Spannenburg - Sloten vernieuwd en heeft Sloten een rondweg gekregen. Balk mag geen flessehals vormen. De rondweg zal in de toekomst ten zuiden van het dorp komen. Als men nu de bomen rooit en de rondweg komt later toch, dan heeft men iets moois verspeeld, zeggen B. en W. En nog iets. Is het niet juist de vrees voor de rondweg, die de winkeliersvereniging zo heeft geactiveerd?

Vroeger, toen de rondweg ook al eens aan de orde kwam, was het antwoord: laten we de Luts maar dempen en er een weg van te maken. Dat dempen is van de baan. Want liever ziet men nu de Luts uitgediept als verbinding tussen het Slotermeer en de Fluessen. Het watertje vormt een toeristisch perspectief, ook voor de middenstand.

Maar de heer Steegenga ontkent iedere vrees voor een rondweg. "We wilden een uitspraak van de raad," zegt hij. "Ik hou ook van groen meneer, net zo goed als onze burgemeester, maar wil ook handel zien. Waar vind je zulke zaken als hier?

Er was ook een adres van ingezetenen tot B. en W. gericht om voorzichtig te zijn met het dorpsschoon van Balk. "Voor mij niets waard" zegt de winkelier. "Eenzijdige voorlichting. Eén man verzamelde handtekeningen." Hij kijkt ons doordringend aan en zegt: "Wat is nou zo'n stoepje? De gangen in de huizen zijn toch al lang genoeg, zo'n portiek kan er best af. Ik kan die scheve stoeppaaltjes nou heus zo mooi niet vinden..." B. en W. zullen ANWB om een verkeerstechnisch advies vragen. Wellicht dat ook Heemschut zijn zegje erover zal zeggen...