Belgische vluchtelingen in Gaasterland (Balk)
 
Belgen
een krantekop uit de Leeuwarder Courant van 22 december 1984
klik op bovenstaande afbeelding voor een uitgebreid artikel in de Kerstbijlage over de Belgische vluchtelingen die 70 jaren daarvoor in Gaasterland verbleven.
 
Het HWG (Histoarysk Wurkferbân Gaasterlân) heeft een werkgroep in het leven geroepen om in 2014 een tentoonstelling over de Belgische vluchtelingen samen te stellen. De werkgroep bestaat uit: Auke Hylkema (Balk) voorzitter; Johan Groenewoud (Balk) secretaris; Yde Jan van de Lageweg (Balk) penningmeester; Henk Luyckx (Wijckel), Herman Melchers (Bakhuizen), Renneke Piersma (Warns).
Hebt u nog foto- of ander materiaal uit die periode dan kunt contact opnemen met de Johan Groenewoud email of met één van de andere werkgroepleden. Van foto’s over dit onderwerp die al eerder in de Balkster Courant gepubliceerd zijn geweest willen we graag digitale scan maken.
zie verder op www.interneringsdepotgaasterland.nl
 
onder deze link de agenda van herdenkingen in de provincie Antwerpen
 
interneringsdepot Gaasterland
bron: Het nieuws van de dag 26 augustus 1914
 
interneringskamp Gaasterland
interneringskamp Gaasterland
bron: Rotterdams Nieuwsblad 21 augustus 1914
bron: Het nieuws van de dag 27 augustus 1914
 
tentenkamp bij Harich
foto 212-001 beschikbaar gesteld door Petra Haarsma
De eerste groep vluchtelingen kwam met de veerboot uit Enkhuizen aan in Stavoren. Te voet gingen ze via de zeedijk verder naar Harich, waar ze huisvesting kregen in en bij de boerderij van Sjoerd de Vries ('t Spitael). Op de foto het tentenkamp bij 't Spitâel.
 
't Spitael
bron: Nieuwsblad van Friesland; Hepkema's van 29 augustus 1914
 
aankomst Belgen in Gaasterland
foto 176-102 archief Mar en Klif
Aankomst van Belgische vluchtelingen in augustus 1914 in Gaasterland vanuit Heerenveen uit de richting van Sint Nicolaasga.
 
Algemeen Handelsblad
opening kampbrug
bron: Algemeen Handelsblad 18 oktober 1914
 
interneringsdepot Gaasterland
bron: Rotterdams Nieuwsblad 11 december 1914
bron: Leeuwarder Courant van 13 november 1914
 
marechaussee
foto gepubliceerd in het november nummer 2007 van "fan Klif en Gaast Ald nijs út Gaasterlân"
Misschien zijn de marechaussees op de foto de vier die volgens onderstaand artikel in Oudemirdum gestationeerd zijn.
marechaussee
bron: Nieuwsblad van Friesland; Hepkema's van 24 oktober 1914
 
Belgen in Gaasterland Belgen in Gaasterland
bron: Algemeen Handelsblad van 4 oktober 1914 bron: Sumatrapost van 16 november 1914
deel 1, deel 2, deel 3 klik op bovenstaande afbeelding voor het complete artikel
 
interneringsdorp Harich
prentbriefkaart 080-235 beschikbaar gesteld door Auke Hijlkema
klik op de afbeelding voor de voorzijde van de prentbriefkaart
 
Meerweg
foto 183-001 beschikbaar gesteld door Ruben Betsema
Gevluchte Belgen werden in Balk onder andere opgevangen in de Christelijke Lagere School aan de Harichsterzijde, nu is dit Meerweg 2. Op bovenstaande foto een aantal schoolkinderen met Belgische militairen voor de school. Rechts is de bakkerij van Wiebe Tjeerds Wijnstra.
 
Meerweg
foto 183-001 beschikbaar gesteld door Ruben Betsema
Belgische militairen voor de Lagere School aan de Harichsterzijde van Balk tegenover de raadhuisbrug.
Interneeringsdépôt Gaasterland Balk
 
Ook de zolder van het pakhuis van het latere Groene Kruis gebouw aan de Lytse Side in Balk werd gebruikt in deze periode om belgische miliairen onder te brengen. Op de balken zijn teksten gevonden van de geïnterneerde soldaten zoals, LEVE BELGIË , VIVE LA BELGIQUE.
Belgen
foto 175-002 gemaakt door de familie Koning
 
sergeant majoor Nolmans
sergeant majoor Nolmans
 
De sergeant-majoor was ingekwartierd bij de familie Groenhof aan de Dubbelstraat.
 
foto 025-003 beschikbaar gesteld door mevrouw van der Werf - Groenhof

meer over Belgische vluchtelingen in de 1e wereldoorlog is te vinden op de website

www.wereldoorlog1418.nl

www.vijfeeuwenmigratie.nl

opstand kamp Zeist

www.inflandersfields.be

 

 
geinterneerde Belgen Meerweg Balk
foto beschikbaar gesteld door Historische Kring Woudsend
De foto komt uit het album van Holkje Visser-Bruinsma. Zij is geboren in de week van 18 - 21 april 1916 te Woudsend als dochter van Jelle Bruinsma en Alida Dijkstra. De foto is genomen aan de Meerweg in Balk. Het metselwerk rechts is van Hoeve Oostenburg (nu zeilschool De Stipe) De man rechts op de foto zou Hylke Hylkema (1844-1937) kunnen zijn. Hij woonde met zijn vrouw Hylkje Koornstra (1850-1919) in de woning met de fraaie levensboom boven de voordeur.
 
hereniging met familieleden
bron: Balkster Courant van 6 februari 1915
 
de gaarkeuken in Balk
foto 176-101 archief Mar en Klif
De gaarkeuken voor de vluchtelingen in Balk. Onduidelijk is waar deze keuken zich precies bevond. Geheel rechts, de man met de hand op de borst, is Henry Duysburgh, geïnterneerd onderofficier uit Brussel (Vorst), Brusselsesteenweg 138. De foto is genomen op 5 november 1914 te Balk.
 
voordrachtsavond
bron: Balkster Courant van 6 februari 1915
 
kaartspel Belgische vluchtelingen
foto 176-100 archief Mar en Klif
Een groep Belgische soldaten bezig met kaartspelen in Balk.
 
gevluchte Belgen
bron: Leeuwarder Courant van 6 april 1915
 
zangkoor ge´nterneerde Belgen in Balk
foto 216-006 beschikbaar gesteld door Renneke Piersma
Het zangkoor van de Belgische geïnterneerde soldaten te Balk (Holland) op 11 juni 1915.
 
Belgische Infanterie
Belgische lichte infanterie. Kaart verstuurd van Oudemridum naar Utrecht in februari / maart 1916
 
interneringdepot Gaasterland
klik op de afbeelding voor de voorzijde van de envelope
 
Belgisch soldaat
Rode kruis medewerker
foto 017-017 beschikbaar gesteld door de familie Haantjes
foto 017-016 beschikbaar gesteld door de familie Haantjes
foto van onbekende "Belgische" soldaat
foto van onbekende "Nederlandse" soldaat
 
kaatswedstrijd Elfbergen
bron: Balkster Courant van 1 mei 1915
 
vluchtpoging
paarden op hol
bron: Balkster Courant van 11 september 1915
 
 
<<< bron: Balkster Courant van 6 februari 1915
 
 
Wijckelerweg
 
Wijckelerweg
Bovenstaande kaart is op 24 augustus 1915 verstuurd door een Belgische vluchteling, Lambert Fernand, naar monsieur Joseph Defêche woonachtig aan de Thier de la Chartreuse 22 in Liege; Luttich oftewel Luik.
 
De tekst van de kaart is ontcijferd en vertaald door Philippe Demoulin uit België waarschijnlijk familie van de geadresseerde. De franse tekst bevat veel spelfouten. Het is een letterlijke vertaling.
   

Balk le 24-8-15

Un bonjour à toute
la famille.
Je vous envoi quelque mots pour
vous faire savoir que je suis en bonne
santé et que j'espère de toute votre
famille de même. Nous attendons
le jour du retour avec impatience
l an passé n'ayant plus revu
les vieux patience et courage
Compliment a tous les camarade
fontainniers(?). En attendant
de nous revoir recevez mais
sincere salutation

Lambert Fernand
interner a Balk Friesland ?? ??"

"Balk 24-8-15

Een goedendag aan de alle
familie.
Ik verzend u enkele woorden om u
mede te delen dat ik in goede
gezondheid ben en dat ik van alle uw
familie van zelfde hoop. Wij wachten
op de dag van de terugkeer met ongeduld.
Het vorige jaar heb ik
de oude niet meer gezien geduld en moed.
Compliment aan alle kameraden
fontainiers. Door te wachten
om ons te herzien ontvangt
Hoogachtend

Lambert Fernand
die aan Balk Friesland wordt opgesloten"

   
overdwars aan de rand: "Compliment a mais parent si?? ?? Salme"
op de voorzijde: "Notre chemin est libre si on était délivré"
een fontainier is:
1. persoon die naar het te gebruiken grondwater zoekt.
2. specialist van het leggen en het onderhoud van de pompen, die van water, bronnen enz. worden geleid.
 
nijverheidstentoonstelling
bron: Balkster Courant van 31 juli 1915
 
kaatswedstrijd
bron: Balkster Courant van 17 juni 1916
 
aangeboden
bron: Balkster Courant van 26 augustus 1916
 
hospitaal in Gaasterland
kamp Gaasterland
bron: Nieuwsblad van Friesland; Hepkema's 1 juni 1915
bron: Nieuwsblad van Friesland; Hepkema's 15 okt 1915
 
Belgen bij Sloten
 
voetbalploeg
Ruim voor de oprichting van VV Balk werd er al gevoetbald in de gemeente Gaasterland. In 1915 door de geïnterneerde Belgische soldaten. Het kan ook zijn dat op bovenstaande foto inwoners van Gaasterland staan. Dit is niet bekend.
 
Oproep!!
Wie staan er op deze foto?
 
Belgen met Simkje
Belgen op de foto met Simkje "het schoonste meisje van Balk"
foto beschikbaar gesteld door Johannes Haringsma
 
Luitzen de Vries
briefkaart 151-001 beschikbaar gesteld door mevr Lindeboom-de Vries
klik op de briefkaart voor het lezen van de tekst
afzender: IsiDoor Boen op de vierwege Koekelare (Coeckelaere) uit West Vlaanderen
 
De familie Luitzen de Vries woonde aan het Westeinde aan de weg naar Ruigahuizen vlak aan de Luts. In de eerste wereldoorlog werden hier Belgische militairen gehuisvest. Na vertrek naar Belgié bleef er contact met de voormalige vluchtelingen.
 
Westeinde
prentbriefkaart 103-012
Het Westeinde met 't Sael rond 1915. Het zou best eens kunnen zijn dat de schrijvers van de briefkaart en de brief op deze foto staan te vissen in de Luts achter en naast de woning van Luitzen de Vries.
 
Ook na de oorlog bleef er contact getuige deze brief verzonden op 22 januari 1920 vanuit Brussel
brief 151-002 beschikbaar gesteld door mevr Lindeboom-de Vries
 
Belgen bij Haarsma
De Belgische soldaten die in 1914 naar Nederland waren gevlucht, vonden onder meer onderdak in Gaasterland. Ze werden aanvankelijk bij de bewoners in de dorpen ondergebracht. Hier een groep die werd ingekwartierd in de timmerwinkel van H. Haarsma te Balk. Rechts boven zien we Haarsma en zijn vrouw en hun zoon Lykele, terwijl op de onderste rij hun dochter een plekje tussen de Belgen heeft gevonden.
foto en tekst uit het boek "Gaasterland in oude ansichten"
 
Belgen bij drukkerij F.D. Hoekstra
De foto, gemaakt in mei 1915, komt uit het boek "Doordrukken. Het verhaal van een familiebedrijf. 118 jaar Hoekstra"
Voor zover te ontcijferen uit de aantekeningen op de achterkant van de foto hier de namen (en functies) van het gezelschap:
v.l.n.r. achteraan
Teatske Grouwstra, Bauke Hoekstra; Geradine Hoekstra; Johannes Hoekstra; Armand Ricolet uit Luik, lancier; Jacob Hoekstra; Puisse Brouha, artillerist en madame Brouha, ook uit Luik
middenrij v.l.n.r.
Francois de Winter, corrector uit Lier bij Antwerpen, in het leger artillerist fort Schoten; F.D. Hoekstra en zijn vrouw; Fernand Tienedael, 17 jaar, leerde voor onderwijzer, in het leger infanterist.
voorste rij v.l.n.r.
Prosper Cloof uit Luik, infanterist; George Brouha, 4 jaar; Edmond Bulckens uit Antwerpen, letterzetter, in het leger infanterist.
 
Belgische vluchtelingen

foto 181-001 beschikbaar gesteld door Hennie Jongsma

Hendrik Jongsma met de hand op de schouder van zijn vrouw Duttje Stegenga met drie Belgische soldaten, twee onbekende vrouwen en een kind, waarschijnlijk zoon Sietse Jongsma, op de stoep van Balk 227, nu Raadhuisstraat 65.
 
verkoop barakken
bron: Leeuwarder Courant van 12 april 1919
 
Belgen
bron: Nieuwsblad van Friesland; Hepkema's van 17 december 1918
 
verkoop barakken verkoop barakken
bron: Nieuwsblad van Friesland, Hepkema's van 22 april 1919
bron: Leeuwarder Courant van 23 mei 1919
 
Hendrik Luyckx zou de geschiedenis ingaan als de enige Belg die achterbleef, Zoals zovelen van zijn naar Gaasterland verbannen wapenbroeders kwam hij lopend naar Balk, waar hij bij particulieren (in een koetshuis) onderdak kreeg. De sympathieke Vlaming, die een jaar na zijn komst trouwde met Sibbeltje Groenewold, is na beëindiging van de internering in Friesland wel naar huis teruggekeerd, maar besloot zich blijvend in Balk te vestigen omdat zijn vrouw als een berg tegen wonen in de vreemde opzag.
 
 
Andere locaties in Nederland waar tussen 1914 - 1918 Belgische en andere vluchtelingen zijn ondergebracht:
Zeist (militairen) www.archiefeemland.nl
Harderwijk (militairen) www.stadsmuseum-harderwijk.nl
Oldebroek (militairen) www.mijngelderland.nl
Gouda (burgers) www.goudsecanon.nl
Uden (burgers) www.vluchtoord-uden.nl
 
meer over de Eerste Wereldoorlog:
www.wereldoorlog1418.nl In Flanders Fields Museum te Ieper in België
vluchtelingen in Nederland 1914-1918 www.vijfeeuwenmigratie.nl
Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog
 
herdenkingen Eerste Wereldoorlog
www.100jaarnederlandenwo1.nl  
www.antwerpen14-18.be www.vredescentrum.be
www.europeana 1914-1918.eu/nl www.lastpost.be
 

 

laatste wijziging: 18 september 2013